Ιστορικά η πρώτη Τεχνική Επιτροπή που έχει συσταθεί στον Ελληνικό Οργανισμό Τυποποίησης ΕΛΟΤ το 1977 είναι η Τεχνική Επιτροπή ΤΕ1 “ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΒΕΡΝΙΚΙΑ”. Αυτή είναι και η πιο παραγωγική από τις τεχνικές επιτροπές του ΕΛΟΤ. Έχει εκπονήσει πάνω από 200 Ελληνικά Πρότυπα που έχουν άμεση σχέση με τα Χρώματα, Βερνίκια και συναφή προϊόντα. Για να μη γίνεται σύγχυση με τις άλλες έννοιες της λέξης “χρώμα” (όπως είναι η απόχρωση, οι βαφές υφασμάτων, κ.ά.) αλλά και για να συμπεριληφθούν και νέες έννοιες όπως τα χρώματα πούδρας και άλλα, συνήθως στην τυποποίηση τα υλικά χρωματισμού ονομάζονται επιχρίσματα, όπως αγγλικά ονομάζονται coatings αντί paints.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι πιο δραστήριοι Οργανισμοί Τυποποίησης στον τομέα των χρωμάτων είναι:
ASTM (ΗΠΑ)
DIN (Γερμανία)
BS (Ηνωμένο Βασίλειο)
AFNOR (Γαλλία)
Καθένας απ’ αυτούς τους οργανισμούς ή υπηρεσίες διαθέτει μεγάλο αριθμό προτύπων που αφορούν στα επιχρίσματα: προδιαγραφές προϊόντων και πρώτων υλών, μέθοδοι ελέγχου, πρότυπα δοκίμια, τρόποι εφαρμογής, συνθήκες δοκιμής και πολλά άλλα.
Στο μεταξύ ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης ISO, στον οποίον άλλωστε είναι μέλη τόσο ο ΕΛΟΤ, όσο και οι παραπάνω Εθνικοί Οργανισμοί Τυποποίησης, με την Τεχνική Επιτροπή ISO/ TC35 “Paints and Varnishes” έχει εκπονήσει μεγάλο αριθμό προτύπων που καλύπτουν αρκετά ικανοποιητικά όλες τις ανάγκες του κλάδου, εκτός ίσως από προδιαγραφές ετοίμων χρωμάτων. Σ’ αυτά τα διεθνή πρότυπα γίνεται συνήθως προσπάθεια να γεφυρωθούν οι διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στα αντίστοιχα πρότυπα των Εθνικών Οργανισμών.
Παλαιότερα η CEN δεν είχε ασχοληθεί πολύ με τον τομέα των χρωμάτων. Τα τελευταία όμως χρόνια, η αντίστοιχη τεχνική επιτροπή για τα χρώματα CEN/TC 139 άρχισε την συστηματική τυποποίηση. Ως επί το πλείστον, η Ευρωπαϊκή τυποποίηση βασίζεται στα πρότυπα ISO. Ένα- ένα, τα σχέδια προτύπων περνούν από την διαδικασία: έκδοση σχεδίου, κυκλοφορία σχεδίου, ψηφοφορία και πίσω. Αν τα πρότυπα είναι παρόμοια και αν δεν υπάρχει λόγος για το αντίθετο, το πρότυπο παίρνει τον αριθμό: EN/ISO nnnnn, όπου nnnnn είναι συνήθως ο παλαιός αριθμός του προτύπου ISO, μερικές φορές με την πρόθεση ενός ακόμη αριθμητικού ψηφίου στην αρχή. Τα σχέδια Ευρωπαϊκών προτύπων αυτά περνούν και από την επιτροπή ΕΛΟΤ/ΤΕ1 για ψήφιση και παρατηρήσεις. Κάθε πρότυπο που περνά απ’ αυτήν τη διαδικασία, αφού οριστικοποιηθεί ως Ευρωπαϊκό Πρότυπο, γίνεται υποχρεωτικό για τον ΕΛΟΤ. Τότε παίρνει την μορφή ΕΛΟΤ/EN/ISO nnnnn με τον ίδιο πάντοτε αριθμό. Σήμερα ένα μεγάλο μέρος από τα πρότυπα ISO έχουν ενσωματωθεί στην Ευρωπαϊκή Τυποποίηση – φυσικά και στην Ελληνική. Τα υπάρχοντα Ευρωπαϊκά πρότυπα είναι υποχρεωτικά σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Τεχνική Επιτροπή ΤΕ1 έχει εκπονήσει μέχρι σήμερα μεγάλο αριθμό Ελληνικών Προτύπων, τα περισσότερα από τα οποία βασίζονται στα πρότυπα ISO.
Τα Ελληνικά Πρότυπα της Τεχνικής Επιτροπής ΤΕ1 Χρώματα και Βερνίκια μπορεί να ταξινομηθούν στις παρακάτω ομάδες:
Πρώτες ύλες για χρώματα, βερνίκια και συναφή προϊόντα είναι τα πιγμέντα, οι φορείς (συνδετικά μέσα), τα πληρωτικά υλικά, οι διαλύτες κτλ. Τα πρότυπα που αναφέρονται σ’ αυτές περιλαμβάνουν μεθόδους δειγματοληψίας και προετοιμασίας, προδιαγραφές, μεθόδους δοκιμής και αναλύσεως και άλλα. Έχουν εκπονηθεί πάνω από 20 προδιαγραφές πρώτων υλών μέχρι σήμερα και μεγάλος αριθμός προτύπων για μεθόδους δοκιμής και άλλα.
Υπάρχουν πολλά πρότυπα για μεθόδους ελέγχου ετοίμων προϊόντων καθώς και ξηρών υμένων χρωμάτων και συναφών υλικών. Για μετρήσεις φυσικών, μηχανικών και χημικών ιδιοτήτων, αναλύσεις, αξιολόγηση αλλοιώσεων, πρότυπα οπτικής/ χρωματομετρίας. Επίσης πρότυπα για δειγματοληψία και για προετοιμασία δειγμάτων, πρότυπα για δοκιμές διαφόρων αντοχών, όπως φυσική και επιταχυνόμενη γήρανση, αντοχές σε διάφορες ειδικές ατμόσφαιρες, (διοξείδιο του θείου, αλατονέφωση), αντοχές σε διάφορα υγρά και άλλες συνθήκες, διαδικασίες και συνθήκες εκτέλεσης δοκιμών, προδιαγραφές δοκιμίων ελέγχου κτλ.
Αυτά είναι τα πιο σημαντικά πρότυπα, αφού αυτά αποτελούν και τον τελικό σκοπό της τυποποίησης. Όλα τα υπόλοιπα πρότυπα γίνονται για την υποστήριξη αυτών. Μέχρι σήμερα έχουν εκπονηθεί από την ΤΕ1 του ΕΛΟΤ 10 τέτοια πρότυπα:
ΕΛΟΤ 788:1985 Χρώματα Υδατικής Διασποράς («Πλαστικά Χρώματα»)
ΕΛΟΤ 864:1991 Βερνικοχρώματα
ΕΛΟΤ 876:1985 Υπόστρωμα Βερνικοχρωμάτων Πινέλου (Βελατούρα)
ΕΛΟΤ 884.01:1988 Χρώματα Διαλύτου για Εξωτερικούς Τοίχους - λευκό
ΕΛΟΤ 884.02:1988 Χρώματα Διαλύτου για Εξωτερικούς Τοίχους - αποχρώσεις
ΕΛΟΤ 924:1987 Χρώματα και Βερνίκια- Ανάγλυφα Επιχρίσματα Τοίχων (ΡΕΛΙΕΦ)
ΕΛΟΤ 965:1987 Χρώματα και Βερνίκια- Αστάρι Προπαρασκευαστικό Μεταλλικών Επιφανειών (Wash Primer)
ΕΛΟΤ 1123:1990 Υπόστρωμα Χρωμάτων Βάσεως Μολύβδου (Μίνιο) για χαλύβδινες επιφάνειες, έτοιμο για χρήση
ΕΛΟΤ 1386 Υποστρώματα ξύλου με βάση το νερό
ΕΛΟΤ 1387 Αστάρι οργανικού διαλύτου για ξύλινες επιφάνειες
Περιλαμβάνονται πρότυπα για την αξιολόγηση και ταξινόμηση της κατάστασης της επιφάνειας που πρόκειται να βαφεί και της προετοιμασίας (ΕΛΟΤ 880:1985 που βασίζεται στο πολύ γνωστό Σουηδικό πρότυπο SIS 055900), πρότυπα για την περιγραφή και ταξινόμηση τρόπων προστασίας χαλύβδινων επιφανειών (η μεγάλη σειρά προτύπων ΕΛΟΤ 1145 που προέρχεται από το γνωστό Γερμανικό πρότυπο DIN 55928), πρότυπα για τα ψήγματα αμμοβολής (4 σειρές) και άλλα. Αρκετό χρόνο μετά τη δημιουργία του ΕΛΟΤ 880, ο ISO εκπόνησε την σειρά διεθνών προτύπων ISO 8501, που βασίζεται και αυτή στο SIS 055900.
Για τα πρότυπα αυτά υπάρχει ιδιαίτερη ομάδα εργασίας, ΕΛΟΤ ΤΕ1/ΟΕ1. Τα πρότυπα ορολογίας είναι λεξιλόγια ισοδυναμίας ελληνικών όρων με 3 ξένες γλώσσες, καθώς και “λεξικά” ορισμών.
Τα συντηρητικά ξύλου αποτελούν μια ιδιαίτερη κατηγορία υλικών που έχουν σχέση με τα βερνίκια εμποτισμού. Με τα πρότυπα αυτά ασχολείται η ομάδα εργασίας ΕΛΟΤ ΤΕ1/ΟΕ2. Με τα προϊόντα αυτά πρωτοξεκίνησε την δραστηριότητα της στον τομέα των χρωμάτων ο Οργανισμός Τυποποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης CEN, με την τεχνική επιτροπή CEN/TC38 “Wood Preservatives”. Έτσι τα πρότυπα αυτής της ομάδας εργασίας είναι ταυτόχρονα Ευρωπαϊκά πρότυπα ΕΛΟΤ/ΕΝ.
Με την πυροπροστασία ασχολείται λεπτομερώς ειδικό τμήμα του Οδηγού Δομικών Υλικών.
Στο κεφάλαιο αυτό αναφέρονται ειδικότερα στοιχεία σχετικά με τα χρώματα πυροπροστασίας.
Τα Πρότυπα που αφορούν την πυροπροστασία, ως επί το πλείστον καθορίζουν τρόπους και συνθήκες για τον έλεγχο αντοχών σε φωτιά. Αυτά διακρίνονται βασικά σε δύο μεγάλες κατηγορίες:
Α. Πρότυπα με βάση τα οποία μετράται η [κατά κάποιο τρόπο] αντίσταση στην εξάπλωση της φωτιάς ή της φλόγας
Β. Πρότυπα με βάση τα οποία μετράται η πυραντίσταση ενός υλικού, δηλαδή το χρονικό διάστημα, κατά τη διάρκεια του οποίου το υλικό, υποβαλλόμενο σε (καθορισμένες) συνθήκες φωτιάς, εξακολουθεί να είναι κατάλληλο για τον σκοπό για τον οποίον αυτό προορίζεται.
Πρότυπα της κατηγορίας Α είναι:
Τα Βρετανικά Πρότυπα BS 476 - Part 6– Fire Propagation Test for Products & Part 7- Flame Propagation on Surfaces
Τo Αμερικανικό Πρότυπο ASTM D-1360 Fire Retardancy of Paints (Cabinet Method)
Καθώς και τα
ASTM E-1317 Flammability of Marine Surface Finishes
ASTM E-1321 Material Ignition and Flame Spread Properties
ASTM D-3806 Small Scale Evaluation of Fire Retardant Paints by 2-foot Tunnel Method
Πρότυπα της κατηγορίας Β είναι:
Το Ελληνικό Πρότυπο ΕΛΟΤ 571.1 Δοκιμές Αντίστασης σε Φωτιά- Μέρος 1 Δομικά Στοιχεία. Είναι ισοδύναμο με το Διεθνές Πρότυπο ISO 834.
Το ASTM E-119 Method for Fire Tests of Building & Construction Materials Αυτό είναι σχεδόν πανομοιότυπο με το ΕΛΟΤ 571.1/ ISO 834.
Τα Βρετανικά Πρότυπα BS 476 Part 20- Method for the determination of the fire resistance of elements of construction (general principles), Part 21- Method for the determination of the fire resistance of loadbearing elements of construction, Part 22- Method for the determination of the fire resistance of non-loadbearing elements of construction, Part 23 Method for determination of the contribution of components to the fire resistance of a structure.