Συγκοινωνούντα δοχεία

Τέχνη και Μαθηματικά

 

Επεσήμανε ο Ομότιμος Καθηγητής του ΕΜΠ Θεοδόσης Τάσιος μιλώντας την Πέμπτη 22 Φεβρουαρίου στο Κέντρο Τέχνης Ντε Κίρικο, σε εκδήλωση του ΤΕΕ Μαγνησίας

 

Την πεποίθηση ότι η μαθηματική τέχνη συμβάλλει στην ανανέωση της εικαστικής τέχνης, προσφέροντας προοπτικές βελτίωσης  της εκπαίδευσης, εξέφρασε χθες ο  Ομότιμος Καθηγητής του ΕΜΠ Θεοδόσης Τάσιος, μιλώντας την Πέμπτη 22 Φεβρουαρίου ενώπιον πυκνού ακροατηρίου, στο Κέντρο Τέχνης Ντε Κίρικο. Την εκδήλωση διοργάνωσαν το ΤΕΕ Μαγνησίας, ο Δήμος Βόλου και το Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στο πλαίσιο της έκθεσης «Τέχνη και Μαθηματικά».

Από την πλευρά του ο πρόεδρος του ΤΕΕ Μαγνησίας κ. Σωκράτης Αναγνώστου, παρουσιάζοντας τον ομιλητή, αναφέρθηκε στην πλούσια συγγραφική και πανεπιστημιακή δραστηριότητα του κ. Τάσιου. «Ο κ. καθηγητής, είπε ο κ. Αναγνώστου είναι για μας τους μηχανικούς και κυρίως για τους Πολιτικούς Μηχανικούς το ιερό τέρας της επιστήμης μας, πραγματικό τέρας γνώσεων και δραστηριότητας. Μην σας ξεγελά η ευειδής εμφάνισή του. Είναι ο Πανεπιστημιακός μας δάσκαλος, ο καθοδηγητής μας και το φωτεινό πνεύμα για πάρα πολλές δραστηριότητες και πρωτοβουλίες τόσο στο χώρο, του Τεχνικού Επιμελητηρίου όσο και έξω από αυτόν. Ο Θεοδόσης Τάσιος είναι καθηγητής του ΕΜΠ. Μέλος της Ακαδημίας Επιστημών του Τορίνο και επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Νανκίν και του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου. Χρημάτισε Πρόεδρος Διεθνών Επιστημονικών Ενώσεων, όπως της Διεθνούς Ενώσεως Εργαστηρίων και Υλικών RILEM, της Ευρωδιεθνούς Επιτροπής Σκυροδέματος CEBτης Ενώσεως Μηχανικών Νοτιοανατολικής Ευρώπης COPISER, σύμβουλος στο σύστημα των Ηνωμένων Εθνών (UNESCO, UNIDO) και Εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Ενωσης (σύνταξη Ευρωκωδικών, Πολιτική της Ερευνας) κ.α.

Είναι μέλος τουλάχιστον σε οκτώ Διεθνείς Επιστημονικές Επιτροπές, όπως επίσης είναι μέλος Συντακτικών Επιτροπών σε Διεθνούς κύρους Επιστημονικά Περιοδικά. Εχει συγγράψει 360 και πλέον επιστημονικά άρθρα και 40 βιβλία, σε διάφορες γλώσσες (για θέματα Μηχανικής, Εδαφομηχανικής, Αντισεισμικής Τεχνολογίας, Φιλοσοφίας και Γλώσσας) και είναι επίτιμος Πρόεδρος της Ελληνικής Φιλοσοφικής Εταιρείας και Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης της Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας.

Και για να ευλογήσουμε και λίγο τον τόπο μας αναφέρω ότι είναι κατά κάποιο τρόπο συντοπίτης μας, αφού διατηρεί σπίτι στη Μακρινίτσα. Τέλος τιμά το τοπικό τμήμα του ΤΕΕ με μακροχρόνια συνεργασία και για αυτόν το λόγο τον βραβεύσαμε πέρυσι.

 

H ομιλία

Η δημιουργική σύζευξη της γλώσσας των μαθηματικών και της τέχνης των χρωμάτων αναπτύχθηκε με τον πλέον κατανοητό τρόπο από τον ομιλητή, ο οποίο προέτρεψε τους   νέους και τους λιγότερο νέους μαθηματικούς να εμβαθύνουν τη γνώση του πεδίου εργασίας τους και να ξεκινήσουν νέες έρευνες. Κατά την διάρκεια της ομιλίας του ο  Ομότιμος Καθηγητής του ΕΜΠ, ανέφερε μεταξύ άλλων ότι "εφόσον όλες οι αισθήσεις λειτουργούν ηλεκτρονικά, η κοινή σύνδεση όλων των αισθήσεων συνεπάγεται, συνεπακόλουθα, και κοινή σύνδεση όλων των τεχνών. Στο τέλος, στην κοινή τους ρίζα, όπως λειτουργούν μέσα στον εγκέφαλο, έχουν την δυνατότητα να έχουν μια μαθηματική έκφραση" υπογράμμισε.

Ο κ. Τάσιος κατέστησε σαφές ότι αποδεικνύεται στην πράξη η επικοινωνία μεταξύ των τεχνών. "Στην μουσική γνωρίζουμε, είπε μεταξύ άλλων, ότι η οκτάβα στην πραγματικότητα δεν είναι παρά διαδοχικές συχνότητες μιας παλμώσεως του αέρα. Άρα ήδη υπάρχει μια αριθμητική πίσω από την τέχνη της μουσικής", συμπλήρωσε την σκέψη του. "Το ίδιο όμως μπορεί να συμβεί  με τα χρώματα, προσέθεσε, γιατί κάθε χρώμα του φάσματος  έχει μια συχνότητα, ένα μήκος κύματος, που στην προκειμένη περίπτωση, αντί να είναι η πάλμωση του αέρα, είναι η πάλμωση των φωτονίων μέσα στον αιθέρα. Εχουμε κι εκεί συχνότητα, είπε,  και ήδη από τον καιρό του Πλάτωνα είχαμε ζεύξεις ανάμεσα στους μουσικούς τόνους και τους χρωματικούς τόνους". Με βάση τα προαναφερθέντα,  πέραν του γεγονότος ότι οι τέχνες  έχουν δυνητικώς την δυνατότητα να εκφραστούν με μαθηματικό τρόπο, μπορούν παράλληλα να βοηθήσουν στην "μετάφραση" της μιας τέχνης προς την άλλη, γεγονός το οποίο " θα ήταν πολύ καλό ακόμη και για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, δίνοντας σε αυτούς που δεν ακούν, την δυνατότητα να "βλέπουν" μουσική χρωματικά ή σε αυτούς που δεν βλέπουν, να "ακούν" ζωγραφική μέσω αντίστοιχων μουσικών τόνων, με μια αντιστοιχία μεταξύ των δύο τεχνών" είπε ο κ. Τάσιος, εκφράζοντας εν κατακλείδι την πεποίθηση  ότι "θα βοηθηθεί με αυτό τον τρόπο η εκπαίδευση προκειμένου  να συμφιλιώσει τις δήθεν "εχθρικές" αυτές κουλτούρες που είναι τα Μαθηματικά και οι Τέχνες".

Αναφερόμενος στην αλληλεπίδραση της Τέχνης με τα Μαθηματικά ο κ. Θ. Τάσιος εξήγησε:

«Πράγματι ακούγονται παράταιρα, αλλά αυτό οφείλεται στην τρέχουσα εκπαιδευτική μας κουλτούρα. Αν κάνει κανείς καταβύθιση στην ουσία αυτών των δύο ενεργημάτων θα φανεί ότι υπάρχει μια πολλαπλή συγγένεια. Η πρώτη συγγένεια είναι ότι τελικώς από τις πέντε αισθήσεις, μέσω των οποίων εκφράζεται η τέχνη, όλες σχεδόν λειτουργούν μέσω της ηλεκτρονικής λειτουργίας του εγκεφάλου, των νευρώνων. Η δε ηλεκτρονική λειτουργία όλων των αισθήσεων στην πραγματικότητα εκφράζεται μαθηματικά, θέλουμε δε θέλουμε. Καθόλου δεν αποκλείεται πίσω από όλες τις τέχνες να υπόκειται μια μαθηματική τους έκφραση και αυτό σε λίγο αποδεικνύεται εμπειρικά, όχι μόνο γιατί ήδη από την εποχή του Πλάτωνα και εν συνεχεία του Νεύτωνα μπορείς να μεταφράζεις χρώματα σε ήχους, βάση του γεγονότος ότι και το ένα και το άλλο έχουν συχνότητες.

Αυτές οι συχνότητες, που είναι μαθηματικές έννοιες, μόλις εκφραστούν μαθηματικά σου δίνουν τη δυνατότητα να βάλεις δύο τέχνες, τη ζωγραφική λόγω χάρη και τη μουσική να επικοινωνήσουν μεταξύ τους. Τελικά αποδεικνύεται ότι έχουμε πάρα πολύ μεγάλες εμπειρικές τέτοιες συσχετίσεις μαθηματικών και τέχνης, όσο περνά ο καιρός χάρη στους υπολογιστές, που είναι ένα άλλο σπουδαίο εργαλείο για την παραγωγή καλλιτεχνημάτων, όπως είναι το κοπίδι, το μολύβι. Ο μεγάλος στόχος είναι πως θα μπορέσουμε μέσω των πέντε αισθήσεων να πιάσουμε με τα χέρια μας το μέσα μας εαυτό και να του βγάλουμε τη φόδρα έξω. Αυτή η αποκάλυψη, αυτή η αισθητικοποίηση του μέσα χάους άμα μπορεί να υποβοηθηθεί με άλλο ένα εργαλείο, που είναι τα μαθηματικά, ακόμη καλύτερα. Αφεντικό όμως και τελικός συνθέτης είναι ο ίδιος ο καλλιτέχνης. Αυτός θα επιλέξει τους μαθηματικούς αλγορίθμους που θα βάλει στο εργαλείο, όπως διαλέγει τα χρώματα που θα τρίψει για να βάλει στο πινέλο του. Πάντα μεσολαβεί ένα εργαλείο ανάμεσα στην έμπνευση του συνθέτη και στο ορατό, ακουστό αποτέλεσμα».